«Қорғай алатынды цифрлау керек»: Қазақстанда деректер неге ағып кетеді

Қазақстандық киберқауіпсіздік сарапшысы елде деректер неге үнемі ағып кететінін түсіндіріп, әр басшы қабырғаға іліп қоюға тұрарлық қағиданы тұжырымдады: «Біз қорғай алатынымызды ғана цифрлауымыз керек». Мәселе цифрландырудың өзінде емес, оның қарқынында: деректер жиналып, электронды түрге қорғаныс жүйелері салынғаннан жылдам көшіріледі.

Типтік ағып кетудің механикасы голливудтық сценарийлерден жалықтырақ. Данышпан хакер емес — стандартты парольмен серверде жатқан база; мердігерге мессенджер арқылы «тез арада» жіберілген жүктеме; жұмыстан шыққан қызметкердің кері қайтарылуы ұмытылған қолжетімі. Дербес деректерді жинайтын әр жаңа сервис шабуыл бетін кеңейтеді — ал қорғаныс «кейін бірдеңе етерміз» деңгейінде қалады.

Қазақстандағы бизнес үшін сарапшы қағидасы кез келген жаңа жүйені — CRM, лоялдылық бағдарламасы немесе ЖИ-сервис болсын — іске қосар алдындағы қысқа тестке айналады. Бұл деректерге нақты кім қол жеткізе алады және жұмыстан шыққанда қолжетім кері қайтарыла ма? Деректер сақтау мен беру кезінде шифрлана ма? Ағып кету туралы жаңалықтардан бұрын біле аласыз ба? Кем дегенде бір сұраққа жауап болмаса — бұл деректерді жинауға әлі ерте. Ағып кеткені үшін айыппұлдар өсуде, бірақ бір жаңалықпен жоғалған клиент сенімі кез келген айыппұлдан қымбат тұрады.